İnsan dünyaya geldiğinde zihninde bir bilgi yoktur ancak insan bilgi edinme ve bilgi işleme kapasitesiyle dünyaya gelir. Böylelikle her an ve her deneyim sonucu yeni bir bilgi edinir ve bu bilgiler zihnimizde karmaşık ağlar şeklinde korunur. Biz de dünyayı bu bilgiler yoluyla algılar ve hareket ederiz. İnsan zihninde bilgilerin organize edilmesinde şemalar görev alır. Şemalar herhangi bir şeye ilişkin geliştirdiğimiz ana kalıp yargıdır. Temel zihinsel yapılarımız olan şemalar “kök inanç” ya da “çekirdek inanç” olarak da kabul edilebilir.
Şema terapi, Jeffrey Young tarafından geliştirilmiştir. Şema terapi, endimizle ve diğer insanlarla ilgili olarak geliştirdiğimiz bu uyum bozucu şemaların tespit edilmesi ve değiştirilmesini konu edinir.
Şema terapi, pek çok psikoterapi ve gelişim modelini işlevsel bir şekilde bir araya getiren bütüncül psikoterapi modelidir. Bütüncül yapı içerisinde; bilişsel, davranışsal, psiko-dinamik, bağlanma ve geştalt modelleri yer almaktadır.
Şema terapi; terapi sürecinde düşünce ve davranış yapılarını hayati olarak kabul eder; ayrıca duygusal değişim, deneysel teknikler ve terapi ilişkisine de aynı düzeyde ağırlık verir.
Şema terapinin çıkış amacı, kronik kişilik sorunlarına (borderline kişilik bozukluğu ve narsisistik kişilik bozukluğu gibi) bir çözüm bulabilmektir. Ancak şema terapi geldiği noktada, kronik depresyon, çocukluk travmaları, suçlular, yeme bozuklukları, çift çalışmaları, madde kullanımı gibi klinik problemler ve bozukluklarda uygulanmaktadır.