Sosyal fobi, bireylerin sosyal ortamlarda aşırı derecede kaygı duyması ve sosyal ortamlara girmekten korkmasıdır. Sosyal
fobisi olan kişiler kalabalık bir ortamda ilgi odağı olmak istemezler, utanç duyulacak bir hareket yapacaklarını ve
rezil olacaklarını düşünürler. Bu düşünceleri sebebiyle genel olarak kalabalık ortamlardan kaçma eğilimindedirler.
Topluluk karşısında konuşmaktan, topluluk içinde yemek yemekten son derece korkarlar. Bu korku bir süre sonra iş ve okul
hayatlarını, sosyal ilişkilerini kötü etkilemeye başlar.
Sosyal fobisi olan kişilerin kaygı duyması için kabalık bir ortama girmelerine gerek yoktur. Kalabalık bir ortama
girecekleri düşüncesi bile sosyal fobisi olan kişilerin günlerce hatta haftalarca kaygı duymasına sebep olabilir.
Sosyal fobisi olan bireyler korkularının yersiz olduğunun ve bu korkunun hayatlarını son derece olumsuz etkilediğinin
farkındadır ancak korku duymaya engel olamazlar.
Sosyal fobi de kaygı durumu arttıran bazı durumlar şunlardır;
- İlgi odağı olmak
- Bir partiye, davete veya buluşmaya gitmek
- Kalabalık önünde konuşma yapmak
- Başkalarının önünde yemek ve içmek, çalışmak, okumak
- Umumi tuvaletlere gitmek
Sosyal fobi, tek bir neden sonucunda ortaya çıkmaz. Biyolojik, psikolojik, çevresel birçok etken sosyal fobinin
oluşmasında etkilidir.
Biyolojik Etkenler: Kişilerde sosyal fobinin ortaya çıkması serotonin dengesiyle ilgili olabilir. Serotonin sinir
hücrelerinin birbirleriyle iletişiminde yardımcı olan bir maddedir. Serotonin dengesinin bozulması beyinde bilgilerin
doğru şekilde iletilmemesine sebep olur.
Psikolojik Etkenler: Sosyal fobi, kişilerin toplum içinde utanmalarına yol açan bir olay sonucunda da ortaya çıkabilir.
Çevresel Etkenler: Ailesi tarafından korumacı bir şekilde büyütülen kişiler sosyal ortamlara girmekten diğer kişilere
göre daha çok çekinirler. Kişilerin arkadaşları tarafından alay edilmesi, dalga konusu olması da sosyal fobinin ortaya
çıkmasına sebep olabilir.
Sosyal fobi, bireylerde fiziksel ve psikolojik olmak üzere iki şekilde belirti gösterebilir.
Fiziksel belirtiler;
- Çarpıntı, nefes darlığı
- Titreme
- Terleme
- Ağız kuruluğu
- Kaslarda gerginlik
- Yüzde kızarma
- Mide ve bağırsak sisteminde rahatsızlık(ishal gibi)
Psikolojik belirtiler;
- Bulunulan ortamdan kaçma isteği
- Kaygı duyulan ortama girmek istememek
- Toplum tarafından beğenilmeyeceğini düşünmek
- İnsanların sevgisini ve ilgisini hak etmediğini düşünmek
- İnsanlarla göz teması kurmaktan kaçınmak
- İnsanların içinde hata yapacağından korkmak
- Kusursuz biri gibi davranmaya çalışmak
- Devamlı olarak kaygılı bir ruh haline sahip olunsa da çevreye belli etmemeye çalışmak
Sosyal Fobinin Tedavisi
Sosyal fobi, ilaç tedavisi ve
bilişsel davranışçı terapi gibi yöntemlerle tedavi edilebilir.
İlaç tedavisinde serotonin dengesini sağlayacak ilaçlar kullanılır. İlacın etkili olduğuna karar vermek için 10 hafta
boyunca düzenli olarak kullanılması gerekmektedir. İlacın etkili olduğuna karar verilirse 9-12 ay arası bir tedavi
sürecine başlanır.
Sosyal fobi tedavisinde en sık kullanılan yöntem bilişsel davranışçı terapidir. Bu tedavi yönteminde kişilerde sosyal
fobinin oluşumuna sebep olan etkenleri tanıma, bu etkenlerle karşılaşıldığında ne hissettiğini anlama ve bu kaygıya
sebep olan etkenlerle başa çıkmaya çalışma gibi aşamalardan geçilerek iyileşme sağlanması amaçlanır.
Sosyal fobisi olan kişiler toplum içinde hissettikleri kaygıyı azalmak için nefes terapisi yöntemini de kullanırlar. Bu
yöntem tam olarak bir iyileşme sağlamasa da kişilerin hissettikleri kaygı durumuyla baş etmesine yardımcı olur.