Obsesif kompulsif bozukluk, takıntılı ve bazen rahatsız edici düşüncelere(obsesyon) ve bu takıntılı düşüncelerin sebep
olduğu ve bu düşüncülerden kurtulmak için yapılan davranışlara (kompulsiyon) sebep olan bir kaygı bozukluğudur. Obsesif
kompulsif bozukluk(kısaca OKB), dünya üzerinde pek çok insanı etkileyen bir rahatsızlık haline gelmiştir. Öyle ki Dünya
Sağlık Örgütünün iş göremezliğe neden olarak gösterdiği 20 hastalık arasında sayılmaktadır.
Obsesyon Nedir?
Obsesyon, bireylerin zihinlerinde istenmeyen, atamadıkları, oluşumuna engel olamadıkları düşüncelerdir. Bu düşünceler
günlük hayatta kişilerin yaşamını engelleyen bir sorun teşkil etmezken, obsesif kompulsif bozukluk teşhisi konulan
kişilerin hayatlarını etkileyen büyük bir sorun ve stres kaynağı haline gelmektedir.
Obsesif kompulsif bozukluğu olana kişiler zihinlerinde oluşan düşüncelerin yanlış olduğunu bilseler de bu düşüncelere
engel olamazlar. Obsesif düşüncelere sahip kişiler bu düşüncelerin yarattığı stres ve kaygılardan kurtulmak amacıyla
kompulsiyon adı verilen davranışlara yönelirler.
Sıklıkla karşılaşılan obsesyon belirtileri şunlardır;
- Kişilerin sevdikleri birinin başına kötü bir şey gelecek diye duydukları şiddetli korku
- Eşyaların düzenli ve simetrik olması ile ilgili yoğun endişe
- Kişilerin kendine veya başkalarına zarar vermekle ilgili şiddetli korku
- Cansız objelere zarar vermekten çekinme, korkma
- Cinsellik ve din ile ilgili rahatsız edici düşünceler
- Radyasyon gibi çevresel atıkların bulaşacağına dair şiddetli korku
- Kişilerin kendine ve yakınlarına mikrop bulaşacağına dair duyduğu korku
- Ölümcül bir hastalığa yakalanmaktan korkma
- Kişilerin çevrelerince kabul edilmeyecek, istenmeyen bir davranış gerçekleştireceklerine dair duyduğu korku
Kompulsiyon Nedir?
Kompulsiyon, obsesif kompulsif bozukluk rahatsızlığına sahip kişilerin rahatsız edici, strese yol açan düşüncelerinden
kurtulmak için yaptıkları, kendini tekrarlayan davranışlardır. Bu davranışlar kişilerin obsesif düşüncelerden anlık
olarak kurtulmasını sağlar. Obsesif düşünceleri gidermek amacıyla yapılan bu davranışlar zaman içerisinde kişilerin
kendilerini daha kötü hissetmesine sebep olmaktadır.
Obsesif kompulsif bozukluk rahatsızlığına sahip kişiler, obsesif düşüncelerden kurtulmak amacıyla birbiriyle bağlantısı
olmayan kompulsiyon davranışlarda bulunurlar. Örneğin; sevdiği birinin öleceğini düşünen biri, sevdiği kişinin ölmemesi
için evin her köşesini dip bucak temizlemesi gerektiğine inanır.
Sıklıkla karşılaşılan kompulsiyon belirtileri şunlardır;
- Sürekli olarak etrafı toplamak ve temizlemek
- Tahriş olana kadar el yıkamak
- Camların ve kapıların kilitli olup olmadığını defalarca kontrol etmek
- Ocağın, fırının, ütünün kapalı olup olmadığını sürekli kontrol etmek
- Devamlı olarak belli bir kalıp içerisinde sayı saymak ya da belirli bir cümleyi tekrarlamak
- Bulunduğu yerde güvende olduğundan emin olmak için yoğun çaba harcamak
- Eşyaları belirli bir düzende ve simetride sıralamak
Obsesif Kompulsif Bozukluk Nedenleri
Obsesif kompulsif bozukluk, nedenleri kesin olarak bilinmeyen bir anksiyete bozukluğudur. Ancak genetik, biyolojik ve
çevresel faktörlerin OKB oluşumunda etkili oldukları düşünülmektedir.
Genetik faktörler, obsesif kompulsif bozukluğun oluşumunda etkili olan faktörlerden biridir. Yapılan araştırmalarda
akrabalarında OKB olan kişilerinde bu rahatsızlığa sahip olduğu gözlemlenmiştir.
Obsesif kompulsif bozukluğun oluşumunda etkili bir diğer etken ise biyolojik faktörlerdir. Yapılan araştırmalara göre
obsesif kompulsif bozukluk sinirsel iletişimde önemli rol oynayan seratonin maddesinin işlevinde oluşan bozukluk
sebebiyle de oluşabildiği düşünülmektedir.
Obsesif kompulsif bozukluk, travma geçirmiş kişilerde de sıklıkla rastlanan bir rahatsızlıktır. Bu rahatsızlığın
oluşumuna, sevilen birinin ölümü, çocukluk çağlarında tacize uğrama, ciddi bir hastalık geçirme gibi travmatik olaylar
sebep olabilir.
Obsesif Kompulsif Bozukluk Tedavisi
Obsesif kompulsif bozukluk, ilaç tedavisi, bilişsel davranışçı terapi, cerrahi müdahale, elektrokonvulsif terapi gibi
yöntemlerle tedavi edilebilir.
Antidepresanlar, seratonin alımını kontrol eden ilaçlar OKB tedavisinde kullanılan ilaçlardan bazılarıdır. İlaç
tedavisinin etkili olup olmadığı ilk 10 hasta içerisinde belli olmaktadır. İlaç tedavisinin etkili olduğu düşünülürse
doktor tarafından verilen ilaçlar 2 yıl boyunca düzenli olarak kullanılmaktadır.
Bilişsel davranışçı terapi, obsesif kompulsif tedavisinde sıklıkla kullanılan başarılı bir yöntemdir. Bu tedavi de
kullanılan yöntem hastaları kaygı veren ve stres yaratan düşüncelerden kaçınmak yerine bu düşüncelerle yüzleştirmek ve
bu düşüncelerin neden olduğu davranışların üzerine gitmektir. Bu tedavi yöntemi ile amaçlanan hastaların hayatlarını
kısıtlayan obsesif düşünceler ve kompulsiyon davranışlar ile yüzleşmesini sağlayarak bir çözüm yöntemi bulmaktır.
Hastaların ilaç tedavisi ve bilişsel davranışçı tedaviye yanıt vermediği durumlarda cerrahi müdahale yöntemi de
kullanılabilmektedir.
Obsesif kompulsif bozukluk, elektrokonvulsif terapi yöntemiyle de tedavi edilebilir. Bu yöntemde hastaların başlarına
elektrotlar takılır ve bir dizi elektroşok verilir. Bu elektroşoklar, beyinde nörotrabsmitterlerin salınımına sebep
olur.