Kayıp ve yas problemleri, sevilen bir kişinin vefatı veya birinden ayrılmak zorunda kalmamızda yaşanan sorunlardır. Her
birey bir kaybın veya ölümün acısını farklı şekillerde yaşar. Yas süreci kişiden kişiye göre değişmektedir ancak her
bireyin yas sürecinde geçtiği belli aşamalar vardır. Bu süreçleri hissizlik, inkar, öfke, çaresizlik ve kabulleniş
olarak adlandırmak mümkündür.
Kayıp ve Yas Sürecinin Aşamaları
Hissizlik: Kayıp ve yas sürecinde ilk adım hissizleşmedir. Bu aşamada birey sevdiği birini yeni kaybetmiş veya yeni
ayrılmıştır. Yaşadığı kaybı idrak etmekte sıkıntılar yaşar. Yaşanılan durumu tam kavrayamadığı için bir tepki veremez,
bir nevi hissizleşir.
İnkar: Bu aşamada birey yaşanılan kaybı inkar eder. Sevdiği kişiden ayrıldığını kabullenmez ya da yakın olduğu kişinin
hala yaşadığını düşünür.
Öfke: Kayıp ve yas sürecinin bu aşamasında birey ölen kişiye ya da ayrıldığı kişiye tepkili olabilir. “Beni neden
bıraktın” gibi soruları sıklıkla sorarlar. Vefat eden kişi yaşarken ya da sevdiği kişiyle hala birlikteyken yapmadığı
şeyler için kendine de öfkelidir.
Çaresizlik: Bu aşamada yas tutan kişi, ölen kişi geri getirilemeyeceği veya ayrılık engellenemeyeceği için çaresiz
hisseder.
Kabulleniş: Kayıp ve yas sürecinin son aşaması kabullenmedir. Birey, bu aşamada yapılacak bir şey olamadığı, ölen,
ayrılan kişinin geri getirilemeyeceğini kabul eder. Bu kabullenişin ardından ileriki dönemde hayatına nasıl devam
edeceğini belirlemeye başlar.
Kayıp ve Yas Problemlerinin Belirtileri
Kayıp ve yas problemleri, bireylerde fiziksel, bilişsel, davranışsal, duygusal olmak üzere 4 farklı şekilde belirtilerin
ortaya çıkmasına sebep olabilir.
Fiziksel Belirtiler: Kayıp ve yas problemleri kişilerin fiziksel olarak yorgun düşmelerine, psikosomatik ağrılar
hissetmelerine, nefes darlığı problemi yaşamalarına, iştah azalmasına veya aşırı derecede yemek yenmesine yol açabilir.
Bilişsel Belirtiler: Unutkanlık, dikkat dağınıklığı, odaklanamama kayıp ve yas problemlerinin bilişsel belirtileridir.
Duygusal Belirtiler: Üzüntü, mutsuzluk, çaresizlik, öfke, karamsarlık, geleceğe dair umutsuzluk kayıp ve yas sürecinin
duygusal belirtileridir.
Davranışsal Belirtiler: Kayıp ve yas problemi yaşayan kişiler, çevrelerinden uzaklaşmayı tercih edebilirler.
Yaşadıkları kaybın ağırlığı, bu kaybı hatırlatan yerler ve nesnelerden kaçınmalarına da sebep olabilir.
Kayıp ve Yas Problemlerinin Türleri
Kayıp ve yas problemleri, her bireyin farklı şekillerde yaşadığı sorunlardır. Bu sebeple kayıp ve yas problemlerini 3
farklı şekilde ayırabilmek mümkündür.
Akut Yas: Akut yas her kişinin geçirebileceği doğal yas sürecidir.
Karmaşık Yas: Kayıp ve yas problemlerinin belirtiler 6 aydan uzun bir süre devam ediyorsa ve kişilerin hayatlarını
normal bir şekilde devam ettirmelerine engel oluyorsa bu durum karmaşık yas olarak adlandırılır.
Travmatik Yas: Sevilen kişinin travmatik, ani bir şekilde ölümü sonrasında yaşanan sürece travmatik yas adı verilir. Bu
tip bir yas türü sevilen kişinin özellikle kötü ve korkunç bir şekilde ölümü sonucu ortaya çıkmaktadır. Bu tip bir yas
sürecinin ileriki dönemlerde psikolojik problemler şeklinde kendini göstermesi mümkündür. Örneğim; travma sonrası stres
bozukluğu
Kayıp ve Yas Problemleri Nasıl Tedavi Edilir?
Kayıp ve yas problemleri, ciddi düzeylerde yaşanıyorsa bir doktor yardımının alınması sonucu tedavi edilebilir. Sizi
tanımayan ve tamamen objektif olan bir uzman ile görüşmek, çevrenizdeki kişilerle konuşmaktan daha etkili bir iyileşme
yoludur. Uzman doktorun uygulayacağı, birebir terapi, aile terapisi gibi tedavi seçenekleriyle yas sürecinin atlatılması
mümkündür.