Dürtü kontrol bozuklukları, bireylerin kendine ve çevresine zarar verebilecek, aşırıya kaçan davranışlarını engel
olamaması ve bu davranışları yapmak için büyük bir istek duyması durumudur. Dürtü kontrol bozukluğu olan bireyler,
yanlış olduklarını bildikleri davranışı o kadar çok yapmak isterler ki zihinleri devamlı olarak yapmak istedikleri o
davranıştadır, başka bir şey düşünemez duruma gelirler.
Dürtü kontrol bozukluğu olan kişiler genellikle rahatsızlıklarını çevrelerinden gizler. Bazı durumlarda aile bireyleri
bile bu rahatsızlığa sahip olduklarını bilmez. Hastalığın üzerlerinde yaratmış olduğu dürtüleri bir dereceye kadar
bastırmaya çalışır, hayatlarını normal düzeyde devam ettirmeye devam ederler. Ancak belli bir noktadan dürtüye
direnmekte zorlanırlar ve hayatları etkilenmeye başlar. Örneğin bir şeyler çalma dürtüsüne sahip kişiler arkadaşlarının
eşyalarını çaldıkları için arkadaşlık ilişkileri zedelenir.
Dürtü kontrol bozukluğuna sahip bireyler hastalığı kendi başlarına atlatabileceklerine inanırlar. Sonuna kadar direnip
kendilerinde dürtüye sebep olan davranışı bir daha yapmayacaklarını düşünürler. Ancak gerçekten bir tedavi olmadıkları
sürece bu dürtü kendini tekrarlamaya devam eder. Bir kez daha aynı davranışı yapan bireyler kendilerini daha kötü ve
mutsuz hissederler. Bu durum kişilerde depresyon gibi başka psikolojik rahatsızlıkların ortaya çıkmasına sebep olabilir.
Dürtü Kontrol Bozukluklarının Nedenleri
Dürtü kontrol bozukluklarının nedeni tam olarak bilinmemektedir. Uzmanlarca bu hastalığın kişilik özellikleri, genetik
ve çevresel faktörler gibi nedenler ile ortaya çıktığı düşünülmektedir.
Dürtü kontrol bozuklukları, beyin hasarı gibi fiziksel bir olayın ardından da ortaya çıkabilir. Kaygı bozukluğu, yeme ve
uyku bozuklukları da dürtü kontrol bozukluğuna sebep olabilecek rahatsızlıklardır.
Madde ve alkol kullanımı dürtü kontrol bozukluklarının belirtilerinin ve kişilerin hissettiği dürtülerin daha da kötüye
gitmesine sebep olabilir.
Dürtü Kontrol Bozuklukları Nelerdir?
Dürtü kontrol bozuklukları şu şekildedir;
- Kleptomani(çalma hastalığı)
- Trikotillomani(saç yolma hastalığı)
- Piromani(kasıtlı yangın çıkarma)
- Binge (takıntılı) yeme bozukluğu
- Patolojik cilt yolma
- Patolojik kumar oynama
- Aralıklı patlayıcı bozukluk(saldırganlık dürtüsü)
- Nemfomani (kompulsif cinsel davranış)
- Oniomania (kompulfıf alışveriş yapma)
- Kasten kendine zarar verme
- İnternet bağımlılığı
Dürtü Kontrol Bozukluklarının Ortak Özellikleri
Dürtü kontrol bozuklukları, özellik bakımından birbirinden farklı rahatsızlıklardır. Ancak bu hastalıklara sahip
bireylerin gösterdiği bazı ortak davranış kalıpları da mevcuttur. Bunlar;
- Yapılmaması gerek davranışı yapma isteğini kontrol edememe
- Yapılan davranışın yanlış ve olumsuz sonuçlar yaratabilecek bir davranış olduğu bilindiği halde tekrar tekrar yapmaya
devam etme
- Sorunlu olan davranışı yapmamak için çabalanmasına rağmen o davranışı yapmama konusunda başarısız olma
- Sorunlu davranışı yaparken haz alma
Dürtü Kontrol Bozukluklarını Tedavisi
Dürtü kontrol bozuklukları, ilaç tedavisi ve psikoterapinin aynı anda uygulanması ile tedavi edilebilir. Tedavi
sürecinde hastalar çok dikkatli bir şekilde kontrol edilmelidir.
Dürtü kontrol bozukluklarının tedavisinde kullanılan psikoterapi yöntemlerinden bir tanesi bilişsel davranışçı
terapidir. Bu terapi ile bireylerin dürtüye sebep olan etkenleri belirlemeleri, dürtünün sebep olduğu olumsuzlukları
iyice anlamaları ve dürtüye neden olan etkenler üzerine giderek hissettikleri dürtüyü yenmeleri amaçlanır.
Kullanılan bir diğer terapi yöntemi de maruz bırakma yöntemidir. Bu tedavi yönteminde bireylerin dürtüye yol açan
etkenlere yavaş yavaş maruz bırakılmaları sağlanarak dürtüyü tetikleyen etkenlere karşı hissizleşmeleri amaçlanır.
Tedavi sürecinde kullanılan ilacalar ise genellikle dürtü kontrol bozuklukları ile birlikte gelişen depresyon gibi
psikolojik problemlerin tedavisinde kullanılır.